در سالهای اخیر نگرانیهایی درباره احتمال سرطانزا بودن قرصهای ماشین ظرفشویی مطرح شده است؛ موضوعی که باعث شده برخی مصرفکنندگان درباره استفاده از این شویندهها دچار تردید شوند. با این حال بررسیهای علمی نشان میدهد تاکنون هیچ شواهد قطعی و مستقیمی مبنی بر سرطانزا بودن قرصهای ماشین ظرفشویی در مصرف معمول خانگی منتشر نشده است.
برخی مطالعات علمی نشان میدهند که تعدادی از شویندههای مورد استفاده در ماشین ظرفشویی ممکن است حاوی ترکیبات شیمیایی خاصی باشند. با این حال در فرآیند شستشو این مواد به میزان زیادی با آب رقیق شده و در صورت عملکرد صحیح دستگاه، معمولاً اثری از آنها روی ظروف باقی نمیماند.
کارشناسان تأکید میکنند عملکرد صحیح ماشین ظرفشویی نقش مهمی در ایمنی استفاده از شویندهها دارد. دستگاه باید مراحل شستشو و آبکشی را بهطور کامل انجام دهد تا هیچ باقیماندهای از مواد شوینده روی ظروف باقی نماند. در صورتی که دستگاه به درستی عمل کند، نباید اثری از لکه، رد مواد شوینده یا بوی شیمیایی روی ظروف مشاهده شود.
در مقابل، باقی ماندن لکه، رسوب یا بوی مواد شوینده روی ظروف میتواند نشانهای از اختلال در عملکرد دستگاه باشد. این مشکلات ممکن است به دلایلی مانند گرفتگی فیلترها، اختلال در سیستم آبکشی یا پخش نشدن صحیح شوینده در داخل دستگاه ایجاد شوند و در چنین شرایطی بررسی و سرویس دستگاه توسط تکنسین متخصص توصیه میشود.
آیا سرطانزا بودن قرص ماشین ظرفشویی اثبات شده است؟
در سالهای اخیر برخی مطالعات آزمایشگاهی به بررسی اثرات ترکیبات شیمیایی موجود در شویندههای ماشین ظرفشویی پرداختهاند. یکی از این تحقیقات که در مجله علمی Journal of Allergy and Clinical Immunology منتشر شده است، اثر باقیمانده برخی مواد شوینده بر سلولهای پوشش روده را بررسی کرده است.
نتایج این پژوهش نشان داد در شرایط خاص آزمایشگاهی، برخی از این ترکیبات میتوانند به سلولهای پوشش روده آسیب وارد کنند و موجب افزایش نفوذپذیری دیواره روده شوند. با این حال پژوهشگران تأکید کردهاند که غلظت مواد مورد استفاده در این آزمایشها چندین برابر بیشتر از میزان واقعی در مصرف خانگی بوده است. در برخی موارد حتی غلظت مواد شیمیایی تا بیش از ۳۰۰ برابر مقدار معمول گزارش شده است؛ بنابراین این نتایج به طور مستقیم قابل تعمیم به شرایط استفاده روزمره نیست.
از سوی دیگر در بررسیهای دیگری از جمله مطالعات انجامشده توسط شورای مصرفکنندگان دانمارک، ترکیبات شیمیایی ۴۱ نوع قرص، ژل و پودر ماشین ظرفشویی مورد ارزیابی قرار گرفته است. در این بررسیها مشخص شد برخی محصولات حاوی ترکیباتی هستند که میتوانند بهعنوان مختلکنندههای غدد درونریز عمل کنند.
یکی از این ترکیبات «بنزوتریآزول» است که در برخی محصولات برای محافظت از فلزات به کار میرود. مواد مختلکننده غدد درونریز ممکن است در برخی شرایط بر تعادل هورمونی بدن تأثیر بگذارند و در برخی مطالعات با مشکلاتی مانند ناباروری، دیابت یا چاقی مرتبط دانسته شدهاند. با این حال وجود چنین ترکیباتی لزوماً به معنای سرطانزا بودن قطعی قرصهای ماشین ظرفشویی نیست.
متخصصان حوزه سلامت تأکید میکنند که در شرایط مصرف عادی، مواد شوینده در داخل ماشین ظرفشویی با حجم زیادی از آب ترکیب و رقیق میشوند. در صورتی که دستگاه به درستی کار کند، مراحل شستشو و آبکشی کامل انجام شده و مقدار باقیمانده مواد شوینده روی ظروف بسیار ناچیز خواهد بود.
بر این اساس تاکنون شواهد علمی قطعی مبنی بر سرطانزا بودن قرصهای ماشین ظرفشویی در استفاده معمول خانگی منتشر نشده است. با این حال استفاده از شویندههای استاندارد و برندهای معتبر و همچنین اطمینان از عملکرد صحیح دستگاه میتواند به کاهش هرگونه نگرانی احتمالی کمک کند.
چگونه میتوان اثرات احتمالی مواد شوینده را کاهش داد؟
کارشناسان برای افزایش ایمنی در استفاده از ماشین ظرفشویی چند توصیه ساده ارائه میکنند. یکی از مهمترین اقدامات انجام یک مرحله آبکشی اضافی پس از پایان چرخه شستشو است. این کار میتواند هرگونه باقیمانده احتمالی مواد شوینده را از سطح ظروف پاک کند و تماس با مواد شیمیایی را به حداقل برساند؛ اقدامی که بهویژه برای خانوادههایی که کودک دارند یا افراد دارای حساسیتهای پوستی مفید است.
انتخاب قرصهای باکیفیت و استاندارد نیز اهمیت زیادی دارد. بسیاری از تولیدکنندگان معتبر در سالهای اخیر تلاش کردهاند ترکیباتی مانند رنگهای مصنوعی یا مواد شیمیایی غیرضروری را از محصولات خود حذف کنند تا ایمنی مصرف افزایش یابد.
نگهداری مناسب و سرویس دورهای ماشین ظرفشویی نیز نقش مهمی در کیفیت شستشو دارد. تمیز نگه داشتن فیلترها، بررسی بازوهای آبپاش، پاکسازی محفظه قرص و چیدن صحیح ظروف در سبدها باعث میشود آب و مواد شوینده بهصورت یکنواخت در دستگاه پخش شود و فرآیند شستشو و آبکشی بهطور کامل انجام گیرد.
همچنین توصیه میشود قرصهای ماشین ظرفشویی در محل خشک و دور از دسترس کودکان نگهداری شوند، از برنامههای شستشوی مناسب با دمای استاندارد استفاده شود و ظروف بسیار چرب پیش از قرار دادن در دستگاه بهصورت اولیه تمیز شوند تا کارایی شویندهها افزایش یابد.
در مجموع متخصصان تأکید میکنند که با رعایت اصول صحیح استفاده از ماشین ظرفشویی و انتخاب شویندههای استاندارد، میتوان ظروفی تمیز و بهداشتی داشت و نگرانیها درباره باقیماندن مواد شیمیایی روی ظروف را تا حد زیادی کاهش داد.
نظرات کاربران