کارشناسان حوزه انرژی با اشاره به احتمال بروز اختلال در شبکههای متمرکز تأمین برق در شرایط بحرانی، توسعه نیروگاههای خورشیدی و تولید پراکنده انرژی را یکی از مهمترین راهکارهای تقویت پدافند غیرعامل در کشور میدانند.
به گزارش پایگاه خبری هامپوئیل به نقل از خبرنگار مهر، در سالهای اخیر توجه به مفهوم «پدافند غیرعامل» در بخش انرژی بهعنوان رویکردی برای کاهش آسیبپذیری زیرساختها در برابر تهدیدات مختلف افزایش یافته است. در این میان، توسعه سامانههای خورشیدی در مقیاس کوچک و متوسط بهعنوان یکی از گزینههای مؤثر برای حفظ پایداری تأمین برق در شرایط بحران مطرح شده است.
کارشناسان معتقدند شبکههای برق متمرکز، بهویژه در شرایط بحرانی، ممکن است با اختلالهای گسترده مواجه شوند؛ در حالی که گسترش تولید پراکنده انرژی از طریق نیروگاههای خورشیدی میتواند امکان تأمین حداقل برق مورد نیاز در زمان قطع شبکه را فراهم کرده و تداوم خدمات حیاتی را تضمین کند.
بر اساس این دیدگاه، تولید برق در نقاط متعدد از جمله ساختمانهای مسکونی، مراکز خدماتی، بیمارستانها و واحدهای صنعتی، وابستگی به نیروگاههای بزرگ و خطوط انتقال طولانی را کاهش میدهد و به افزایش تابآوری شبکه برق کمک میکند.
مسئولان وزارت نیرو نیز بر این باورند که یکی از اصول کلیدی پدافند غیرعامل در حوزه انرژی، کاهش تمرکز زیرساختها و افزایش هزینه تهدید برای دشمن است؛ هدفی که با توسعه انرژی خورشیدی بهدلیل ماهیت پراکنده و قابلیت تأمین برق در سطح محلی، بهتر محقق میشود.
به گفته متخصصان این حوزه، هرچه تولید برق در سطح کشور پراکندهتر باشد، احتمال بروز قطع گسترده در شبکه کاهش یافته و بازیابی شبکه در زمان بحران نیز سریعتر انجام خواهد شد؛ موضوعی که در بسیاری از راهبردهای پدافند غیرعامل در بخش انرژی مورد تأکید قرار گرفته است.
کارشناسان تأکید میکنند تنوعبخشی به منابع تولید برق در نقاط مختلف کشور، در عمل همان منطق پدافند غیرعامل را دنبال میکند؛ رویکردی که با کاهش تمرکز زیرساختها، ریسک از دست رفتن یک منبع بزرگ انرژی را کاهش میدهد و امنیت تأمین برق را ارتقا میبخشد.
تولید پراکنده برق؛ راهبردی کلیدی برای افزایش تابآوری شبکه انرژی
کارشناسان حوزه انرژی، تولید پراکنده برق بهویژه از طریق سامانههای خورشیدی را یکی از مؤثرترین راهکارها برای افزایش تابآوری شبکه برق و کاهش آسیبپذیری زیرساختهای انرژی در شرایط بحرانی میدانند.
یکی از مهمترین ویژگیهای انرژی خورشیدی، امکان تولید برق بهصورت پراکنده در مقیاسهای مختلف است؛ از سامانههای کوچک پشتبامی گرفته تا نیروگاههای بزرگ خورشیدی. این ویژگی سبب میشود تولید برق در نقاط مختلف جغرافیایی توزیع شده و وابستگی شبکه به چند نیروگاه بزرگ و متمرکز کاهش یابد.
در چنین ساختاری، آسیب دیدن یک نیروگاه یا بخشی از شبکه الزاماً به قطع گسترده برق در سطح منطقه یا کشور منجر نمیشود و شبکه از انعطافپذیری بیشتری برخوردار خواهد بود.
در مدل تولید پراکنده، برق در محل مصرف یا در نزدیکی آن تولید میشود؛ رویکردی که علاوه بر افزایش تابآوری شبکه برق، موجب کاهش تلفات در بخش انتقال و توزیع انرژی نیز خواهد شد. این موضوع بهویژه در شرایط بحرانی که زیرساختهای انتقال برق ممکن است دچار اختلال شوند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در همین زمینه جعفر محمدنژاد سیگارودی، معاون سرمایهگذاری و توسعه سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر را فراتر از یک راهکار صرفاً تولید برق دانست و گفت: توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر بهویژه انرژی خورشیدی، علاوه بر تأمین برق، در چارچوب پدافند غیرعامل نیز نقش مهمی در ارتقای امنیت انرژی کشور ایفا میکند.
وی افزود: این نیروگاهها امکان تولید برق در محل مصرف را فراهم میکنند و در نتیجه وابستگی به نیروگاههای بزرگ و متمرکز کاهش مییابد؛ موضوعی که در شرایط بحران، از جمله حوادث طبیعی یا شرایط اضطراری، اهمیت مضاعفی دارد.
معاون سرمایهگذاری و توسعه ساتبا با اشاره به ویژگی پراکندگی پروژههای تجدیدپذیر ادامه داد: یکی از ویژگیهای مهم این پروژهها آن است که بهصورت متمرکز در یک نقطه اجرا نمیشوند و از نیروگاههای کوچک چندصد کیلوواتی تا پروژههای بزرگ ۱۰۰ مگاواتی، بهطور همزمان در نقاط مختلف کشور در حال اجرا هستند.
محمدنژاد در پایان تأکید کرد: اتکا به نیروگاههای متمرکز با ظرفیتهای بسیار بالا میتواند ریسکهایی برای شبکه برق ایجاد کند، در حالی که توسعه هزاران نیروگاه کوچک و پراکنده، بهویژه سامانههای خورشیدی پشتبامی، یکی از تابآورترین الگوهای تولید برق به شمار میرود.
انرژی خورشیدی؛ رویکردی مؤثر برای کاهش آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی کشور
کارشناسان حوزه انرژی، توسعه نیروگاههای خورشیدی را یکی از راهبردهای مؤثر در پدافند غیرعامل کشور دانسته و معتقدند این رویکرد میتواند بهصورت قابل توجهی از آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی در برابر تهدیدات و بحرانها بکاهد.
در حوزه پدافند غیرعامل، یکی از اصول اساسی، کاهش آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی از جمله انرژی، آب، ارتباطات و حملونقل است. شبکههای متمرکز برق در صورت وقوع حادثه یا حمله، ممکن است دچار اختلال گسترده شوند؛ در حالیکه توسعه سیستمهای تولید پراکنده مانند نیروگاههای خورشیدی، این خطر را تا حد زیادی کاهش میدهد.
از منظر فنی، گسترش نیروگاههای خورشیدی در مقیاسهای کوچک و متوسط موجب افزایش انعطافپذیری شبکه برق شده و توان بازیابی شبکه پس از وقوع بحران را بهبود میبخشد. بهویژه در صورتی که این نیروگاهها در قالب «ریزشبکه» طراحی شوند، قادر خواهند بود در زمان قطع شبکه اصلی، بهصورت مستقل فعالیت کرده و خدمات حیاتی برقرسانی را ادامه دهند.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، با تأکید بر اهمیت رویکرد پدافند غیرعامل، اظهار کرد: در این حوزه باید اقداماتی انجام شود که ضمن افزایش هزینههای دشمن، آسیبپذیری داخلی کاهش یابد. وی افزود: تجربه برخی بحرانها نشان داد که زیرساختهایی نظیر آب و برق از حساسیت بالایی برخوردارند و اختلال در یک بخش میتواند منجر به بروز خسارت در سایر بخشها نیز شود.
وزیر نیرو با اشاره به نقش تولید پراکنده برق، از جمله انرژی خورشیدی، تصریح کرد: کاهش تمرکز و ایجاد منابع مستقل تأمین انرژی در نقاط مختلف کشور، از جمله مهمترین ابزارها برای ارتقای پایداری و امنیت انرژی در شرایط بحرانی است.
علیآبادی در پایان بر اهمیت توسعه این زیرساختها تأکید کرد و گفت: استفاده گسترده از انرژی خورشیدی نهتنها موجب حفظ پایداری شبکه برق میشود، بلکه نقش تعیینکنندهای در افزایش تابآوری زیرساختهای حیاتی کشور در برابر تهدیدات و شرایط اضطراری دارد.
ریزشبکهها و سامانههای ذخیرهسازی؛ راهکاری برای افزایش تابآوری شبکه برق در شرایط بحران
کارشناسان حوزه انرژی توسعه ریزشبکهها و بهرهگیری از سامانههای ذخیرهسازی انرژی در کنار منابع تجدیدپذیر را از مؤثرترین راهکارها برای افزایش تابآوری شبکه برق در شرایط بحرانی میدانند.
ریزشبکهها بهعنوان شبکههای محلی برق، میتوانند در حالت عادی به شبکه سراسری متصل باشند، اما در صورت بروز اختلال یا قطع شبکه اصلی، بهصورت مستقل به فعالیت خود ادامه دهند. این قابلیت موجب میشود در شرایط اضطراری، تأمین برق مراکز حیاتی دچار وقفه نشود.
در چنین ساختاری، ریزشبکهها قادرند در زمان قطع شبکه سراسری بهطور خودکار از آن جدا شده و برق مورد نیاز مراکز حیاتی از جمله بیمارستانها، مراکز امدادی، ایستگاههای مخابراتی و تأسیسات آبرسانی را تأمین کنند.
متخصصان انرژی همچنین بر اهمیت ترکیب نیروگاههای خورشیدی با سامانههای ذخیرهسازی انرژی تأکید دارند. استفاده از باتریها در کنار پنلهای خورشیدی میتواند پایداری این سامانهها را افزایش داده و امکان تأمین برق در ساعات شب یا زمان کاهش تابش خورشید را فراهم کند.
در همین زمینه محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، با اشاره به مزایای توسعه نیروگاههای خورشیدی پراکنده اظهار کرد: این نیروگاهها به دلیل هزینه پایین اتصال به شبکه و پراکندگی جغرافیایی، از نظر اقتصادی و نیز از منظر پدافند غیرعامل مزیت قابل توجهی دارند.
وی افزود: پراکندگی نیروگاههای کوچک خورشیدی در نقاط مختلف کشور موجب کاهش آسیبپذیری شبکه برق میشود، زیرا از کار افتادن یک نقطه، لزوماً به اختلال در کل شبکه منجر نخواهد شد.
در همین راستا وزیر نیرو نیز بر ضرورت توجه به توسعه سامانههای ذخیرهسازی انرژی تأکید کرده و اعلام کرده است که استفاده گسترده از این فناوری میتواند به تقویت پایداری شبکه برق کشور در مناطق مختلف کمک کند.
سرعت بالای احداث نیروگاههای خورشیدی؛ مزیتی کلیدی در مدیریت کمبود برق
کارشناسان حوزه انرژی معتقدند یکی از مهمترین مزیتهای نیروگاههای خورشیدی، سرعت بالای احداث و بهرهبرداری از این نیروگاهها در مقایسه با نیروگاههای سنتی است؛ موضوعی که در شرایط بحران یا کمبود برق میتواند نقش تعیینکنندهای در افزایش سریع ظرفیت تولید انرژی داشته باشد.
احداث نیروگاههای حرارتی یا فسیلی معمولاً فرآیندی زمانبر است و اجرای این پروژهها در بسیاری از موارد چند سال به طول میانجامد، در حالی که نیروگاههای خورشیدی در مدت زمان بسیار کوتاهتری قابل احداث و بهرهبرداری هستند.
این ویژگی بهویژه در شرایط اضطراری یا هنگام افزایش ناگهانی تقاضای برق اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا امکان توسعه سریع ظرفیت تولید برق را فراهم میسازد. از سوی دیگر، بسیاری از نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس را میتوان در نزدیکی مراکز مصرف احداث کرد که این امر به کاهش فشار بر شبکه انتقال برق نیز کمک میکند.
در همین زمینه محمدنژاد سیگارودی با اشاره به سرعت اجرای پروژههای خورشیدی اظهار کرد: یک نیروگاه خورشیدی با ظرفیت ۱۰۰ مگاوات در مدت دو تا سه ماه قابل احداث است، در حالی که ساخت نیروگاههای فسیلی معمولاً کمتر از چهار سال زمان نمیبرد.
همچنین محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، تأکید کرده است که در صورت فراهم بودن تجهیزات و منابع مالی، احداث یک نیروگاه خورشیدی کوچکمقیاس میتواند در مدت ۳۰ تا ۴۵ روز انجام شده و به شبکه برق متصل شود.
انرژی خورشیدی؛ راهکاری سریع برای افزایش ظرفیت تولید برق در شرایط بحران
علاوه بر مزیت سرعت اجرا، توسعه انرژی خورشیدی از نظر اقتصادی و زیستمحیطی نیز دارای اهمیت قابل توجهی است. کاهش مصرف سوختهای فسیلی، کاهش آلودگی هوا، کاهش تلفات انرژی در شبکه و کاهش هزینههای انتقال برق از جمله مهمترین مزیتهای این منبع پاک به شمار میرود.
همچنین پراکندگی جغرافیایی نیروگاههای خورشیدی موجب میشود تولید برق به محل مصرف نزدیکتر شود؛ موضوعی که علاوه بر بهبود کارایی شبکه، هزینههای توسعه زیرساختهای انتقال برق را نیز کاهش میدهد.
محمدنژاد سیگارودی در این باره میگوید: برق زیرساخت اصلی فعالیت تمامی بخشهاست و انرژیهای تجدیدپذیر میتوانند سهم مهمی در تأمین پایدار و مطمئن برق ایفا کنند.
در بسیاری از کشورهای جهان نیز توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه سامانههای خورشیدی پراکنده، بهعنوان بخشی از راهبرد افزایش تابآوری سیستم انرژی دنبال میشود. برخی شهرها با ایجاد ریزشبکههای خورشیدی توانستهاند در زمان وقوع طوفانها، آتشسوزیهای گسترده یا قطع شبکه برق، خدمات حیاتی را بدون وقفه ادامه دهند.
این تجربههای جهانی نشان میدهد ترکیب تولید پراکنده، سامانههای ذخیرهسازی انرژی و مدیریت هوشمند شبکه میتواند نقش مؤثری در افزایش امنیت انرژی و کاهش آسیبپذیری زیرساختهای برق ایفا کند.
توسعه خورشیدی و تولید پراکنده؛ تقویت امنیت و تابآوری شبکه برق
با این حال کارشناسان تأکید میکنند توسعه گسترده انرژی خورشیدی نیازمند سیاستهای حمایتی، تسهیل سرمایهگذاری و تقویت زیرساختهای فنی است. تدوین استانداردهای لازم برای اتصال ایمن سامانههای خورشیدی به شبکه برق، توسعه فناوریهای ذخیرهسازی انرژی و ارائه مشوقهای اقتصادی به سرمایهگذاران از جمله الزامات این مسیر محسوب میشود.
در مجموع، با توجه به اهمیت زیرساختهای انرژی و ضرورت افزایش تابآوری آنها در برابر تهدیدها و بحرانها، بسیاری از متخصصان حوزه انرژی بر این باورند که گسترش تولید برق خورشیدی میتواند به یکی از ارکان مهم پدافند غیرعامل در کشور تبدیل شود.
ترکیب تولید پراکنده، ریزشبکهها و سامانههای ذخیرهسازی انرژی میتواند ضمن افزایش پایداری شبکه برق، تداوم خدمات حیاتی در شرایط بحرانی را تضمین کرده و در عین حال به تقویت امنیت انرژی و توسعه پایدار کشور کمک کند.
نظرات کاربران