اختلال در تردد کشتیها از تنگه هرمز، بهعنوان یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت جهانی، علاوه بر بازار انرژی میتواند پیامدهای گستردهای برای زنجیره تأمین نهادههای کشاورزی و امنیت غذایی جهان به همراه داشته باشد.
به گزارش پایگاه خبری هامپوئیل به نقل از خبرگزاری مهر، مجید موافق قدیری، عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، در یادداشتی با اشاره به کاهش شدید تردد کشتیها در تنگه هرمز نوشت: گزارشها نشان میدهد حجم عبور کشتیها از این گذرگاه راهبردی بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته است؛ رخدادی که فراتر از یک بحران در بازار انرژی، میتواند زنجیره تأمین جهانی نهادههای کشاورزی و دامی را نیز با شوک جدی مواجه کند.
به گفته وی، تنگه هرمز تنها مسیر انتقال نفت و گاز نیست، بلکه حدود ۳۵ درصد نفت خام جهان، نزدیک به یکپنجم تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) و حدود ۳۰ درصد از تجارت جهانی کودهای شیمیایی از این مسیر عبور میکند. از این رو هرگونه اختلال در این گذرگاه، به سرعت به بخشهای مختلف اقتصاد جهانی از جمله کشاورزی و تولید غذا سرایت میکند.
موافق قدیری یکی از نخستین پیامدهای این وضعیت را افزایش قابل توجه هزینههای حملونقل و بیمه دریایی عنوان کرد و افزود: با افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی در منطقه، نرخ بیمه ریسک جنگ برای کشتیها جهش قابل توجهی داشته است؛ بهگونهای که این نرخ از حدود ۰.۲۵ درصد ارزش کشتی به نزدیک ۱۰ درصد رسیده و مدت پوشش بیمه نیز به حدود یک هفته کاهش یافته است. چنین افزایشی میتواند حتی پس از کاهش تنشها نیز برای مدتی تجارت دریایی را با چالشهای جدی لجستیکی و مالی روبهرو کند.
وی همچنین به فشارهای واردشده بر بازار جهانی کود اشاره کرد و گفت: قیمت اوره گرانول در خاورمیانه حدود ۱۹ درصد و اوره مصر در اوایل مارس نزدیک به ۲۸ درصد افزایش یافته است. از آنجا که گاز طبیعی ماده اولیه اصلی تولید کودهای نیتروژنی محسوب میشود، افزایش قیمت انرژی نیز به شکل مستقیم بر هزینه تولید این نهادهها اثر میگذارد.
به گفته این عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، برآوردهای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نشان میدهد در صورت تداوم این شرایط، قیمت جهانی کود در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ ممکن است بهطور متوسط بین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش یابد؛ موضوعی که میتواند هزینه تولید محصولات کشاورزی را در بسیاری از کشورها افزایش دهد.
موافق قدیری تأکید کرد: در چنین شرایطی کشاورزان همزمان با افزایش قیمت کود و سوخت مواجه میشوند؛ ترکیبی که میتواند بر هزینههای آبیاری، حملونقل و عملیات مزرعه تأثیر بگذارد و حتی برخی تولیدکنندگان را به کاهش مصرف کود یا تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کمنیازتر سوق دهد.
وی هشدار داد که تداوم این اختلال عامل تعیینکننده در شدت پیامدهای آن خواهد بود. به گفته او، وقفههای کوتاهمدت ممکن است با اتکا به ذخایر غذایی و خوراک دام قابل مدیریت باشد، اما اگر این وضعیت بیش از چند ماه ادامه پیدا کند، تصمیمات کشت برای سال ۲۰۲۶ بهویژه در محصولاتی مانند گندم، برنج و ذرت که وابستگی بالایی به مصرف کود دارند، تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
این کارشناس اقتصادی در پایان خاطرنشان کرد: تحولات اخیر در تنگه هرمز نشان میدهد اقتصاد جهانی همچنان به چند گلوگاه حیاتی وابسته است و هرگونه اختلال در این نقاط میتواند پیامدهایی زنجیرهای در حوزه انرژی، کشاورزی و امنیت غذایی ایجاد کند؛ از این رو تقویت تابآوری زنجیرههای تأمین و تنوعبخشی به مسیرهای تجاری اهمیت روزافزونی یافته است.
نظرات کاربران